أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

406

قانون ( فارسى )

بيمار خود حالتش را در استحمام مىداند . اگر بر اثر استحمام ، حالتش به لرزه انجاميد معلوم مىشود كه استحمام از حد لازم تجاوز كرده است ، بويژه اگر تب گرمى هم همراه لرز باشد در اين صورت زيان افراط در حمام ماندن نمايان‌تر است . در چنين حالتى بايد از استحمام دست بردارد ، تخليه كند و مزاج خود را خوب سازد . اگر حمام رفتن بيمار تب و لرز ببار نياورد معلوم مىشود كه از استحمام بهره برده است . اگر در عروق روده‌ها خلطهاى بند آمده و يا خام موجود باشند ، بايد اول علاج اصلى خستگى را به كار برد و بعد كارى كرد كه خام‌ها پخته و لطيف گردند و بيرون روند . اگر خام‌ها ( خلطهاى خام ) زياد باشند ، بيمار بايد بياسايد و ترك ورزش كند ، زيرا هضم در آسودن بيشتر است . بيمار نبايد رگ بزند ، زيرا رگ زدن غالبا خون صاف را بيرون مىراند و خلطهاى خام را باقى مىگذارد . بيمار نبايد قبل از پخته شدن ( هضم ) مسهل بخورد و يا حالت اسهال در خود ايجاد كند ، زيرا در اين حالت اسهال آزار مىرساند و بهره‌اى ندارد . اگر ادرار زياد باشد زيانى نخواهد داشت . مبادا گرم‌كننده‌اى به بيمار بدهى كه مواد خام را در تنش بپراكند . گرم‌كننده بايد بر تن باشد ، به نرمى و در حد اعتدال . در غذاى بيمار بايد خرنوب شامى ، فلفل ، زنجبيل ، سركهء خرنوب شامى ، سركهء سير ، سركهء استرغان و ساقه‌هاى اين گياهان و مواد گوارش‌دهندهء مشهور به ميزان لازم وجود داشته باشد . بعد از پخته شدن خام‌ها و پديدار شدن ته‌نشين در ادرار و ظاهر شدن علامت پختگى ، غالب بيماران بايد شراب تناول كنند تا پختگى كامل گردد وادار كنند . شراب بايد لطيف و نامتراكم باشد و نبايد چنان تاثيرى كند كه حالت « قى » دست دهد . فصل پانزدهم - حالاتى كه بر اثر ورزش بر جسم عارض مىشوند گاهى ممكن است . يكى از حالات زير بر اثر ورزش بر بدن عارض شود : تراكم ، تخلخل ( نامتراكمى ) ، ترى بيش از اندازه و خشكى بيش از اندازه . بگذار ابتدا ، راجع به اين حالات بحث كنيم و بعد به چاره‌سازى خستگىهائى كه خود به خود پيدا مىشوند بپردازيم : تراكم ( غلظت ) : تراكم بر اثر سرما يا عامل درهم‌كشنده و يا فزونى مواد زائد و يا بر اثر غلظت و يا چسبندگى آنها كه در منافذ ريز پوست محبوس مىگردند بوجود مىآيد . تراكم ممكن است خودبخود و بدون هيچ عامل ديگرى ، بر اثر نوعى استرداد از درون به بالا آمده باشد ، يا اينكه